Za antinacionalni Balkan

Mi smo balkanska federacija, federacija bez država i nacija!

(Tekst pripremljen za antinacionalističke događaje održane u Solunu marta 2018.)

Na Petom Balkanskom anarhističkom sajmu knjiga, koji je 2010. godine održan u Zrenjaninu, okupljene anarhistkinje/i konstatovali su da je „potreba da se Balkan transformiše u prostor borbe, antinacionalizma i solidarnosti, konkretno, počinjući odmah i odozdo, očigledna“.

Ista potreba je bila očigledna i 1872. godine na skupu anarhista/inja iz Srbije koji je održan u Cirihu, kada je sastavljen prvi socijalistički program na našem jeziku. U tom programu se, između ostalog, iznosi da se „srpski narod ne može osloboditi socijalnog ropstva dokle se god ne unište države: Turska, Srbija, Crna Gora i Austro-Ugarska“, dokle god se država ne ukine, „a na njeno mesto stupi federacija slobodnih opština“.

Svetozar Marković (1846–1875), osnivač socijalističkog pokreta u Srbiji, pisao je u istom duhu kada je istakao da se buduća Balkanska federacija zasnovana na opštinskoj samoupravi ne sme formirati „na načelu narodnosti, no na ličnoj slobodi onih ljudi koji stupaju u saveznu zajednicu“.

Ovakvi stavovi svesno su se protivili srpskom nacionalističkom programu formulisanom 1844. godine, koji je za svoj cilj proglasio obnovu granica srednjovekovne države cara Dušana.

Ovaj program je u manjoj ili većoj meri do danas ostao osnova srpskog desničarskog nacionalizma, ali ono što se međuvremenu desilo jeste da je levica razvila vlastiti nacionalistički program. Srpska socijaldemokratska partija (osnovana 1903) i Komunistička partija Jugoslavije (osnovana 1919) transformisale su i falsifikovale ideju Balkanske federacije iz antinacionalističke ideje koja negira samo načelo nacionalnosti i nacionalne države u korist federacije zasnovane na osnovi opštinske samouprave i načelu individualne slobode, u program stvaranja federacije balkanskih nacionalnih država.

Posle nacionalističke klanice Drugog svetskog rata, rezultat ovakvog programa bilo je formiranje „socijalističke“ Jugoslavije kao federacije nacionalnih republika. Načelo nacionalnosti je bilo od suštinskog i primarnog značaja u Jugoslaviji. Ono je bilo osnova republičkih ustava, na osnovu njega su se formirale nacionalne komunističke partije, a čak se i politika zapošljavanja vodila ovim načelom (tzv. „nacionalni ključ“).

U promenjenim geopolitičkim uslovima nakon pada Berlinskog zida, ponovo je nastupila desničarska nacionalistička klanica koja je odnela oko 140.000 života, oko 4.000.000 ljudi naterala da napuste svoje domove, a zatim dovela do novih neoliberalnih napada i daljeg razaranja društvenosti i širenja opšte apatije i beznađa.

Jedna od mnogih nesreća koje su nas zadesile je i ta što je antinacionalna mogućnost u velikoj meri zaboravljena, te mnogi veruju da su jedine opcije različite varijante nacionalizma, od kojih su neki ogrnuti i u „internacionalističko“ ruho.

Ipak, upravo zbog toga što je danas ta perspektiva toliko daleko od nas moramo joj se vratiti odlučnije nego ikad, i razvijati je i zastupati jasnije nego ikad. Kao anarhistkinje/i moramo odbaciti kako načelo Države, tako i načelo Nacije i zajedno razvijati balkansku antinacionalnu perspektivu.

Ne smemo zaboraviti da ponekad i najteža vremena i najteži trenuci pružaju nadu. Pored stvarno herojskih dela ljudi koji su u vreme ratova ’90-ih samopožrtvovano ustali protiv nacionalističkog terora kako bi zaštitili svoje komšije, prijatelje, ili jednostavno ljude koji su bili izloženi nacionalističkom divljaštvu, nadu pružaju i noviji primeri spontanog organizovanja i solidarnog ponašanja tokom elementarnih nepogoda koje smo iskusili poslednjih godina. Suočeni sa poplavama i požarima, ljudi su se samoorganizovali nezavisno od pitanja nacionalnosti i rase, kako lokalci tako i migranti, u zajedničkom naporu da zaštite jedni druge. Ovakvi primeri su bili otrežnjujući. Osim što su pokazali laž ideologije svemoćne države, pokazali su i laž nacionalizma. Sve ovo bilo je primećeno i uočeno od samih učesnika ovih događanja, pa su se tom prilikom mogle čuti i različite opasne antinacionalističke ideje.

Naravno, sve ovo je ubrzo zataškano i potisnutu od strane medija, ali mi se sećamo.

Borimo se uvek protiv svakog nacionalizma, te cinične ideologije smrti, tog lažnog obećanja zajednice u društvu u kom je svako zajedništvo uništeno.

Zasnivajmo naše zajednice, zajednice drugarstva i borbe.
Mi smo balkanska federacija, federacija bez država i nacija!

Burevesnik

Beograd/Zrenjanin, mart 2018.

Povezano